Dibadbaxyo joogto ah oo ka dhan ah tamarta nukliyeerka ayaa si joogto ah uga socda magaalada Brugg, halkaas oo muwaadiniin badan ay ku kulmaan afaafka hore ee Eidgenössisches Nuklearsicherheitsinspektorat (ENSI) si ay u muujiyaan walaacooda ku aaddan ammaanka warshadaha nukliyeerka. Dibadbaxyadan oo loo yaqaan “Mahnwache” (heegan ama feejignaan aamusnaan ah) ayaa gaadhay heer taariikhi ah oo ah 3000 kulan.
Hoggaamiyaha iyo abaabulaha ugu weyn ee ololahan waa Heini Glauser, oo 73 jir ah, kana mid ahaa dadka bilaabay dhaq-dhaqaaqan sannadkii 2011, wax yar ka dib masiibadii Fukushima nuclear disaster. Tan iyo xilligaas, Glauser iyo taageerayaashiisa waxay si joogto ah u qabteen dibadbaxyo aamusnaan ah maalmaha Isniinta ilaa Khamiista, laga bilaabo 17:00 ilaa 18:00, iyagoo ogolaansho ka haysta maamulka magaalada.
Muddo ka badan toban sano, Glauser waxa uu ka qayb galay ku dhowaad 2400 oo ka mid ah kulamadan, taasoo muujinaysa sida uu uga go’an yahay arrintan. Ujeeddada ugu weyn ee dibadbaxayaasha ayaa ah in si degdeg ah loo joojiyo labada reactor ee ku yaalla Beznau Nuclear Power Plant, kuwaas oo lagu tilmaamo inay ka mid yihiin kuwa ugu da’da weyn adduunka ee wali shaqeeya.
Inta badan ka qaybgalayaasha dibadbaxyadan ayaa ah dad muddo dheer ku jiray dhaqdhaqaaqyada deegaanka, qaarna waxay dib ugu laabanayaan mudaharaadyadii 1970-meeyadii iyo 1980-meeyadii ee ka dhanka ahaa dhismaha warshadaha nukliyeerka sida Gösgen iyo Kaiseraugst. Waxay sheegaan in ay u taagan yihiin mustaqbalka carruurtooda iyo jiilasha dambe, iyagoo ku doodaya in badbaadada nukliyeerka aan si buuxda loo hubin.
Inkasta oo tirada dadka ka soo qayb gasha Mahnwache-yada caadiga ah ay yar tahay (badanaa 5 ilaa 10 qof), haddana munaasabaddii 3000aad ee dhacday 1-da Abriil ayaa soo jiidatay ku dhowaad 100 qof. Tani waxay muujinaysaa in weli ay jirto xiiso iyo taageero bulshada dhexdeeda ah oo ku aaddan arrintan.
Dibadbaxayaashu waxay si adag u dhaliilaan doorka ENSI, iyagoo ku eedeeya inay si dhow ula shaqeyso shirkadaha nukliyeerka halkii ay si madax-bannaan u ilaalin lahayd badbaadada shacabka. Si kastaba ha ahaatee, Glauser wuxuu sheegay in aysan ENSI u arkin cadow, balse ay u arkaan hay’ad ay ahayd inay u shaqeyso danaha bulshada isla markaana kormeerto hawlaha warshadaha nukliyeerka.
Mararka qaar, waxaa jiray wada-hadallo toos ah oo dhex maray dibadbaxayaasha iyo shaqaalaha ENSI, gaar ahaan bilowgii dhaqdhaqaaqa, balse weli waxaa jira kala duwanaansho weyn oo dhinacyada u dhexeeya, gaar ahaan marka laga hadlayo qiimeynta khatarta nukliyeerka.
Inkasta oo la gaaray 3000 Mahnwache, haddana Glauser iyo taageerayaashiisa ma joojinayaan dadaalkooda. Waxay sheegayaan in hadafkoodu yahay in la sii wado cadaadiska si loo hubiyo in masuuliyiintu qaataan mas’uuliyaddooda. Glauser wuxuu xusay in haddii ay jirto cid awood u leh inay xirto warshadaha nukliyeerka, ay tahay ENSI, maadaama go’aannada siyaasadeed ee noocaas ah aysan si fudud uga imanayn dowladda federaalka.
Ugu dambeyn, Glauser ma uusan dejin waqti cayiman oo uu joojinayo dibadbaxyada. Wuxuu sheegay in haddii caafimaadkiisu saamaxo, uu sii wadi doono ilaa warshadaha nukliyeerka la xiro. Rajadiisu waa in mustaqbalka dhow la joojiyo warshadahaas, si bulshada ay diiradda u saarto xalal tamareed oo nadiif ah oo waara.